Zaburzenia osobowości

Co to jest zaburzenie osobowości?


Zaburzenie osobowości to trwałe wzorce dysfunkcjonalnego postępowania. U osób mających to zaburzenie można zaobserwować długotrwałe, nieelastyczne i nie przystosowawcze wzorce lub cechy, które wpływają na określony sposób myślenia, reakcje emocjonalne, stosunki interpersonalne i panowanie nad impulsami. Niefunkcjonalne wzorce przeważnie są sprzeczne z przyjętymi normami społecznymi (oczekiwaniami społeczeństwa) i w związku z tym mogą przynosić jednostce i jej najbliższemu otoczeniu znaczne cierpienie oraz. Seligman twierdzi, iż około 10 % ludzi spełnia kryteria diagnostyczne zaburzenia osobowości według DSM IV.
Zaburzenia osobowości można podzielić na trzy grupy:
• Grupa A – dziwaczne i ekscentryczne zachowania (schizotypowe, schizoidalne, paranoiczne)
• Grupa B – zachowania dramatyczne, emocjonalne, niekonsekwentne (antyspołeczne, histrioniczne i borderline)
• Grupa C – zachowania charakteryzujące się niepokojem i lękiem (unikowe, zależne, obsesyjno-kompulsywne)

GRUPA A
1. Schizotypowe zaburzenie osobowości – długotrwała dziwaczność myślenia, postrzegania, komunikowania się i zachowania. Dziwaczność ta jest zauważalna, ale nie kwalifikuje się do postawienia diagnozy w postaci schizofrenii (stopień cierpienia w schizofrenii jest o wiele wyższy). Osoby te nie tracą kontaktu z rzeczywistością, pozostają świadomi kim są i gdzie się znajdują. Często charakteryzują się podejrzliwością, paranoicznymi podejrzeniami i uważają, że są szczególnym obiektem uwagi innych osób. Mogą zbaczać z tematu, charakteryzować się dygresyjnością, nadmiernie rozbudowaną mową (chociaż struktura nie jest luźna i niespójna). Osoby takie mogą się czuć wyobcowane, czuć niepokój społeczny i unikać wielu sytuacji społecznych. Zaburzenie to może być uwarunkowane genetycznie.

2. Schizoidalne zaburzenie osobowości – ma kilka cech wspólnych ze schizotypowym zaburzeniem osobowości. Oznaką tego zaburzenia jest brak zdolności do tworzenia związków społecznych, obojętność na sądy innych ludzi, brak wrażliwości na uczucia innych osób i umiejętności społecznych. Często są odosobnieni, skrajnie introwertywni, nie ukazujący uczuć, wyniosłe i niedostępne. Nie wykazują natomiast anormalnego sposobu myślenia lub spostrzegania. Istnieją dowody, że zaburzenie to jest uwarunkowane genetycznie.

3. Paranoiczne zaburzenie osobowości – oznaką jest brak długotrwałego zaufania oraz podejrzliwość wobec innych osób. Jednostki te są nadwrażliwe, z tendencjami do badania otoczenia w celu wykrycia wskaźników świadczących o ich złym traktowaniu. Często są to osoby kłótliwe, spięte, bez poczucia humoru. Obwiniają innych za wszelkie porażki i nie chcą brać za nie na siebie odpowiedzialności.

GRUPA B
1. Antyspołeczne zaburzenie osobowości (należy odróżnić od psychopatii, która jest mierzona całkiem inną skalą) – nie diagnozuje się, jeśli przed 15 rokiem życia nie obserwuje się zaburzeń zachowania (natomiast wiele cech z psychopatią się pokrywa). Osoby te charakteryzuje niezdolność do przyzwoitego i odpowiedniego zachowania; chroniczna nieczułość i obojętność na prawa innych ludzi, konkretność myślenia, kłamstwa, kradzieże, oszustwo i inne gorsze zachowania. Mogą być nieprzyjemni w obcowaniu i niebezpieczni. Dwa podstawowe kryteria diagnostyczne to
• długotrwałość zachowania (nie diagnozuje się przed 18 rokiem życia): nawykowe kłamstwo, agresywne zachowania seksualne, destrukcyjność, kradzieże, wandalizm, pogwałcanie reguł
• tendencje muszą się ujawniać przynajmniej w trzech klasach zachowania, do których należą: agresywność, lekkomyślność stanowiąca zagrożenie dla innych, oszukiwanie, brak wyrzutów sumienia, nieodpowiedzialność, niedotrzymywanie zobowiązań finansowych
Przestępstwa popełniane przez jednostki cierpiące na antyspołeczne zaburzenie osobowości są często bezcelowe, przypadkowe i dokonane pod wpływem impulsu.
Często pomiędzy 30 a 40 widoczna jest u tych osób poprawa zachowania. Dużą role odgrywa zarówno dziedziczność jak i środowisko.
Cechy wspólne z psychopatią wskazane przez Cleckley'a:
• nieodpowiednio umotywowane zachowania antyspołeczne
• brak sumienia i poczucia odpowiedzialności wobec innych
• ubóstwo emocjonalne

2. Histrioniczne zaburzenie osobowości – osoby z tym zaburzeniem zawsze dążą do zwracania uwagi na siebie oraz reagują na mało istotne zdarzenia dramatycznymi (teatralnymi) wybuchami emocji. Mogą w sztuczny sposób starać się być czarujące, ciepłe i towarzyskie, lecz są spostrzegane jako płytkie i nieszczere. Zachowują się uwodzicielsko i egocentrycznie.

3. Narcystyczne zaburzenie osobowości – charakteryzuje się poczuciem doniosłości własnego „ja" i brakiem empatii. Towarzyszy temu zaabsorbowanie własną osobą dotyczące sukcesu, siły lub urody oraz duża potrzeba bycia podziwianym. Do oceny siebie używają zawyżonych kryteriów, natomiast w stosunku do innych stosują zaniżone. Na krytykę i obojętność innych ludzi w stosunku do nich reagują gniewem, wstydem i upokorzeniem. Mają wygórowane mniemanie o sobie, są wyzyskiwaczami, wykorzystujący innych do własnych celów. Badacze twierdzą, iż za postawą narcystyczną może kryć się kruche poczucie własnej wartości oraz głęboko zakorzeniony lęk przed porażka. Często mają problemy w bliskich kontaktach interpersonalnych.

4. Zaburzenie osobowości borderline – charakterystyczną cechą tego zaburzenia jest niestabilność codziennego funkcjonowania: w związkach międzyludzkich, zachowaniu, nastroju i własnego wizerunku. Osoby mające to zaburzenie oscylują pomiędzy depresją, niepokojem i gniewem. Mają skłonności samobójcze, do nadużywania środków odurzających, niebezpiecznych stosunków seksualnych, samookaleczeń, tworzenia intensywnych i niestabilnych związków. Według DSM IV, aby stwierdzić to zaburzenie musi zaistnieć przynajmniej pięć z następujących problemów:

• pozorne gorączkowe wysiłki w celu uniknięcia bycia porzuconym;
• intensywne, choć niestabilne relacje interpersonalne;
• zaburzone, zniekształcone lub niestabilne poczucie własnego „ja";
• wyniszczające, impulsywne zachowania seksualne, nadużywanie środków odurzających, rozrzutność, nieostrożna jazda samochodem lub objadanie się;
• powtarzające się zachowania samobójcze, możliwość wystąpienia takich zachowań lub samookaleczenia;
• chroniczne poczucie pustki;
• niestabilność emocjonalna utrzymująca się od kilku godzin do kilku dni;
• brak panowania nad gniewem;
• związane ze stresem myśli paranoidalne lub poważne symptomy dysocjacyjne.

GRUPA C
1. Zaburzenie osobowości unikowej – sednem tego zaburzenia jest reakcja odwracania się od ludzi, od nowych doświadczeń, a nawet od wcześniejszych doświadczeń. Charakteryzuje się silnym strachem przed ośmieszeniem, przy jednoczesnym poszukiwaniu akceptacji i uczucia. Osoby mające to zaburzenie chcą nawiązać kontakty interpersonalne, podjąć nowe działania, ale nie chcą ryzykować, chyba, że otrzymają gwarancję bezkrytycznej akceptacji. Są nieśmiali, a najmniejsza oznaka dezaprobaty sprawia, iż się wycofują z działania. Diagnoza tej osobowości pokrywa się z diagnozą fobii społecznej i symptomy zdradzają tendencję do współwystępowania. Sugeruje się, iż w osobowości unikowej dużą rolę odgrywają uwarunkowania temperamentalne.

2. Zaburzenie osobowości zależnej - osoby cierpiące na to zaburzenie pozwalają innym decydować za siebie, o rozpoczynaniu istotnych działań i brać odpowiedzialność za najważniejsze sfery ich życia. Często spełniają pragnienia małżonka, rodziców czy przyjaciół w zakresie decyzji gdzie mają mieszkać, jaką pracę będą wykonywać i z kim się będą kontaktować. Podporządkowują swoje potrzeby potrzebom ludzi od których są zależni. Często są ofiarami przemocy fizycznej i psychicznej. Godzą się na nieludzkie ich traktowanie ze strachu przed odrzuceniem i z powodu odczuwania bezradności. Za wszelką cenę poszukują towarzystwa, nie mają odpowiedniej samooceny.

3. Obsesyjno-kompulsyjne zaburzenie osobowości – charakteryzuje się trwałym wzorcem dążenia do doskonałości. Nadmiernie podwyższone standardy powodują, że cierpiący na obsesyjno-kompulsyjne zaburzenie osobowości ludzie wymagają perfekcji od siebie i innych. Często są niezadowoleni ze swoich osiągnięć mimo doskonałych wyników. Czasami najważniejsze sprawy pozostawiają na sam koniec, gdyż spodziewają się, że nie zdołają dorównać nieosiągalnym standardom. Pracę i skuteczność cenią sobie wyżej niż przyjemności i kontakty międzyludzkie, przywiązują wagę do szczegółów, reguł, list, porządku i rozkładów. Mają trudności z wyrażaniem emocji, są formalistami, sztywni w obyciu, moralistami i nadmiernie sumienni.

Ta strona może korzystać z Cookies.
Ta strona może wykorzystywać pliki Cookies, dzięki którym może działać lepiej. W każdej chwili możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach swojej przeglądarki. Korzystając z naszego serwisu, zgadzasz się na użycie plików Cookies.

OK, rozumiem lub Więcej Informacji
Znajdź nas na Facebooku
Informacja o Cookies
Ta strona może wykorzystywać pliki Cookies, dzięki którym może działać lepiej. W każdej chwili możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach swojej przeglądarki. Korzystając z naszego serwisu, zgadzasz się na użycie plików Cookies.
OK, rozumiem